„Ciemność w południe”

Darkness At Noon – Arthur Koestler | BlogternatorNierzadko przychodzi mi do głowy, że wadą omawianego na tym blogu zestawienia książek jest to, jak bardzo jest ono anglosaskie pod względem tematycznym. Autorzy z listy pochodzą przede wszystkich z Ameryki i Zjednoczonego Królestwa, naturalną koleją rzeczy jest więc to, że akcja ich powieści dzieje się właśnie w tych krajach, opowiada o tamtejszych problemach i społeczeństwach. A to przecież ogromnie zawęża nasze spojrzenie na literaturę XX wieku, który został przecież zdefiniowany w dużej mierze przez totalitarne ustroje państw europejskich: nazistowskie Niemcy i komunistyczny Związek Radziecki. Ciekawym i wartościowym wyjątkiem jest zatem opublikowana w 1940 roku książka „Ciemność w południe” autorstwa Arthura Koestlera, który postanowił zawrzeć w niej swoje przemyślenia na temat władzy, rewolucji, ideologii oraz sposobów, w jaki kształtują one ludzkie zachowania. Czytaj dalej

„Wszyscy ludzie króla” i wolność słowa

All the King's Men | Prestwick House | Prestwick House

Dzisiaj chciałbym napisać o długiej, choć zaskakująco przystępnej książce Roberta Penn Warrena „Wszyscy ludzie króla” (ang. All the King’s Men, choć z jakiegoś powodu powieść wydano w Polsce pod tytułem „Gubernator”). Uznaję to również za dobrą okazję, by podzielić się przemyśleniami na temat wolności słowa w Ameryce, która wydaje się być pojmowana dość odmiennie od tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni w Polsce i w ogóle w Europie.

Czytaj dalej

„Kompleks Portnoya” – tabu, nazizm i anime

Znalezione obrazy dla zapytania portnoy's complaintWśród zarzutów stawianych twórcom listy „Modern Library” często pojawia się ten, że zestawienie jest zwyczajnie… zbyt bezpieczne. Zdecydowano się na pozycje powszechnie uważane za najbardziej wartościowe, bezdyskusyjnie chwalone i polecane. Brakuje tytułów kultowych, choć polaryzujących opinie czytelników. Mamy tu co prawdę „Lolitę”, ale powieść ta stała się na tyle popularna, że jej pominięcie zahaczałoby właściwie o sabotowanie zasadności całej listy. Nie znajdziemy tu wielu innych autorów jawnie lekceważących konwenanse – a przynajmniej tak się mówi. Czytaj dalej

„Jądro ciemności” Josepha Conrada i parę słów o H.G. Wellsie

Podobny obrazDługo rozwodzić się można na temat Jądra ciemności. Pisać o tym, jak wyraziście książka opisuje temat mroku czającego się w każdym z nas i jak podróż głównego bohatera w głąb Czarnego Lądu była dla niego wyprawą w głąb samego siebie. Potem można trochę poszerzyć perspektywę i wspomnieć o krytyce imperializmu, którą da się tu odnaleźć, dodając, że sam Conrad był w Kongo świadkiem okrutnego traktowania tubylców przez kolonizatorów z Belgii. Na koniec wypadałoby pewnie naskrobać parę słów o Czasie apokalipsy, luźnej acz kultowej filmowej adaptacji utworu. Innymi słowy, mógłbym tu zostawić liczącą sobie paręset słów notatkę, która niczym nie różniłaby się od tej, którą musieliście umieścić w zeszycie podczas omawiania tej lektury w liceum. Choć uczniowie na całym świecie tłumnie narzekają na to, jak ciężko się tę (krótką przecież) powieść czyta i opracowuje, mam nadzieję, że da się jednak podejść do jej omówienia w inny, trochę ciekawszy sposób.  Czytaj dalej

„Pożegnanie z bronią” Ernesta Hemingwaya

Znalezione obrazy dla zapytania farewell to armsZawsze ciekawie jest poczytać książkę opartą o wydarzenia, których autor był naocznym świadkiem. Powieść staje się wtedy czymś innym niż abstrakcyjnym zbiorem idei, czasem bardziej przypomina reportaż, w którym dziennikarz na chłodno opisuje swoje obserwacje. Niedawno zapoznałem się na przykład z Hołdem dla Katalonii George’a Orwella i wciąż pozostaję pod jego ogromnym wrażeniem: jak wyraźnie widać, skąd wzięły się podstawy do przemyśleń, które dały początek utworowi Rok 1984. Razem z autorem śledzimy rozwój wypadków w czasie wojny domowej w Hiszpanii w latach 30-tych: jego zachwyt realną, oddolną rewolucją socjalistyczną (tak odmienną od bolszewickiej parodii w Rosji) i późniejsze rozczarowanie, gdy oddane jej ugrupowania (trockiści i anarchiści) zostają brutalnie stłamszone przez popieraną przez Sowietów partię komunistyczną. Atmosfera represji, dezinformacji i donosicielstwa ugruntowała poglądy Orwella na temat tego, jakie niebezpieczeństwa mogą w przyszłości zagrozić demokratycznym społeczeństwom.

Czytaj dalej